Marijn Schrijver, de Telegraaf
Wat dreef Dick Schoof? Was het dapper of totale kamikaze? IJdelheid of plichtsbesef? Die vraag staat centraal in Schoof slaat terug, een heuse theatervoorstelling over de demissionaire premier.
„Let op die handjes!”, klinkt het al vroeg. De vijf acteurs repeteren de openingsscène van Schoof slaat terug. Hoofdrolspeler Rocco van Loenen wandelt op een loopband. Hij speelt ’de meest onwaarschijnlijke premier die dit land ooit gehad heeft’. „Dick Schoof is het vleesgeworden bewijs dat wonderen bestaan”, galmt het in de repetitieruimte van Theatergroep Toetssteen in Amsterdam-West.
“Die handen, ja, daar moest ik wel op oefenen”, vertelt Van Loenen over zijn personage. Zodra acteurs op de toneelschool beginnen, horen ze juist dat zij praten met hun handen moeten afleren. Maar Schoof doet niet anders.
Bewegingen
„Zijn beweging heeft alleen niks te maken met wat hij zegt”, vertelt regisseur en artistiek leider Erris van Ginkel. „Daar heb ik lang op gelet. Wat doet hij allemaal? Het is heel bijzonder en heel authentiek.” Maar natuurlijk ook een beetje knullig.
Van Ginkel schreef het toneelstuk afgelopen zomer. Het is gebaseerd op de feiten, maar door een romantische bril. Bekende uitspraken zoals ’slappe hap’ en ’ik ben beleid’ komen uiteraard voorbij. Het eerste Kamerdebat van Schoof spelen de acteurs vrijwel letterlijk na. Schoof slaat terug is het vervolg op De regels van Rutte, waar het theatergezelschap in 2022 furore mee maakte (vier sterren in de Volkskrant!).
Foto: Richard Mouw
Ook al hield Schoof het maar 337 dagen vol, Van Ginkel vond genoeg inspiratie. „Hij is hoofd van de AIVD geweest, topagent van Nederland, en hij kiest voor het onveiligste baantje van Nederland. Waarom heeft deze man hier ’ja’ op gezegd? Dat fascineerde mij het meest”, zegt hij.
„Schoof is onkundig, hij lijkt verdwaald”, schetst de regisseur. Aandikken is overbodig. „De gebeurtenissen waren al heel satirisch op zichzelf.” Omdat oud-minister Marjolein Faber al zo vaak gepersifleerd is, krijgt zij geen grote rol in het stuk. „Die kennen we eigenlijk al.” Wel is er aandacht voor Schoofs partner Loes. „Hij is ook in relaties onhandig, denk ik”, zegt Van Ginkel. Schoof had niet alleen te maken met een ruziekabinet, maar ook thuis was het niet makkelijk, fantaseerde hij.
Lastige vragen
„Ik stel hem de lastige vragen, waarom hij dit in vredesnaam doet”, zegt Marieke Fransen, die Loes speelt. Haar personage noemt haar partner consequent ’Schoof’. Of de echte Loes dat ook doet? Van Ginkel heeft geen idee. „Dat vond ik fijn.”
Een mooi detail is dat acteur Carlo van Munster behalve volkszanger ook een Amsterdams gemeenteraadslid is voor GL. In het toneelstuk adviseert hij de premier. „Ik heb de meest rabiaat rechtse teksten”, zegt Van Munster. De linkse politicus roept zinnen als: „Het land uit met dat tuig én Halsema mag mee! Sifan Hassan? Een moslim en asielzoeker, gaan we dat echt doen? De grenzen moeten dicht!” Het staat ver van zijn eigen overtuiging af, maar dat maakt het eigenlijk juist wel makkelijk.
In Schoof slaat terug is de lijn tussen de acteur en het personage vaag. Ook de cast had liever een ’bekende acteur’ gehad, maar moeten het met acteur Rocco van Loenen doen „De ijdele acteur stapt er ook uit en vraagt zich af: wat zijn we aan het doen?”, vertelt Van Loenen. „Hij stapt er later in en moet de acteurs bij elkaar houden, zoals Schoof het kabinet”, vult Van Ginkel aan.
’Hij is van niemand’
„Dat is zijn tragiek”, zegt Van Munster. „Schoof is van niemand. Toen het kabinet viel, zei niemand in de Tweede Kamer: bedankt dat u dit op u wilde nemen.” Van Ginkel: „Hij is ambtenaar gebleven.”
Schoof slaat terug gaat 14 november 2025 in première in Het Amsterdams Theaterhuis.