Door Andy Doornheim
Wilhelmina Drucker en Aletta Jacobs zijn twee vrouwen die aan de basis stonden van de vrouwenemancipatie in Nederland. Ondanks dat Wilhelmina Drucker de naamgever is van de vrouwenbeweging De Dolle Mina’s, is zij een stuk minder bekend dan Aletta Jacobs. Dit jaar ging er zelfs een musicalvoorstelling over Jacobs in première. Maar wie was Wilhelmina Drucker eigenlijk? Honderd jaar na haar overlijden geeft TG Toetsteen in Het Amsterdams Theaterhuis antwoord op die vraag.
Efficiënt en functioneel decor
Het decor is, zoals ik van Theatergroep Toetsteen gewend ben, eenvoudig maar zeer efficiënt ingericht. In een cirkel staan blokken opgesteld en we zien een bureau met monitor. Onder het bureau liggen skates, die later symbool blijken te staan voor een jongenskamer. Met minimale middelen wordt direct de juiste sfeer neergezet.
Drie verhaallijnen vloeien samen
Het verhaal bestaat uit drie afzonderlijke lijnen: twee jonge vrouwen die worstelen met intimidatie en machtsmisbruik op de werkvloer, een wanhopige moeder die op zoek is naar haar zoon en het levensverhaal van Wilhelmina Drucker.
Schrijversduo Roos Schlikker en Erris van Ginkel is er op indrukwekkende wijze in geslaagd deze drie verhaallijnen naadloos in elkaar over te laten lopen. Net als eerder in hun voorstelling over Mark Rutte is gekozen voor een voorstelling binnen een voorstelling. Hierdoor ontstaat een extra laag waarin de actrices — Jeninke de Jong, Zosha de Rond, Carlijn Droppert en Eva Kievit — zich vrij kunnen bewegen. Tegelijkertijd vormt dit een subtiele knipoog naar de musical die gemaakt is over het leven van Aletta Jacobs.
Organisch spel van de cast
Het schakelen tussen de verschillende verhaallijnen wordt door het spel van de vier actrices zo organisch uitgevoerd dat ik moeiteloos in het verhaal wordt meegenomen. Van heden naar verleden bewegen zij in één vloeiende beweging.
Jeninke de Jong zet met haar weelderige krullen en felrode lippenstift een gepassioneerde Wilhelmina Drucker neer. Haar strijdbaarheid en doorzettingsvermogen worden extra kracht bijgezet door de manier waarop wordt getoond hoe er in die tijd over vrouwen werd gedacht. In 1903 schreef Koos Speenhoff bijvoorbeeld het lied Spotlied op de Vrije Vrouwen. De humor van De Jong verzacht daarbij op slimme wijze de harde realiteit van de vrouwenproblematiek van toen én nu.
Zosha de Rond speelt een vrouw die meerdere emotionele lasten met zich meedraagt. In het verleden ondersteunde zij haar vriendin niet in haar strijd tegen machtsmisbruik op de werkvloer. Daarnaast vertolkt zij de rol van een moeder die geconfronteerd wordt met de harde gevolgen van de invloed van de manosphere op het leven van haar zoon. Ook neemt zij de rol van Aletta Jacobs voor haar rekening. Ik ben enorm onder de indruk van het ogenschijnlijke gemak waarmee de Rond schakelt tussen deze compleet verschillende personages.
De rollen van Carlijn Droppert en Eva Kievit fungeren daarbij als brug tussen de verschillende tijdslagen in het verhaal. Zij zorgen voor balans tussen de hoofdpersonages en de ontwikkeling van het verhaal.
Indringende actualiteit
De beelden van verschillende manosphere-influencers roepen een intense walging bij mij op. Tegelijkertijd onderstrepen ze hoe noodzakelijk een beweging als Dolle Mina vandaag de dag nog altijd is als krachtig tegengeluid.
Theatergroep Toetsteen heeft met Dolle Mina een voorstelling neergezet die recht doet aan de inspanningen van Wilhelmina Drucker én tegelijkertijd laat zien dat er nog altijd veel werk aan de winkel is.